به گزارش نقش فردا؛ تازه‌ترین داده‌های منتشرشده یکی از پلتفرم‌های این بازار نیز از غلبه سفارش‌های خرید بر سفارش‌های فروش حکایت دارد؛ اما چه عواملی مردم را به سمت خرید آنلاین طلا سوق داده و این بازار تا چه اندازه قابل اعتماد است؟
۷۷ درصد سفارش‌ها برای خرید طلا؛ نشانه‌ای از کدام رفتار اقتصادی؟
بر اساس داده های سامانه طلاین شاخص تمایل بازار در زمان ثبت داده‌ها، ۷۷ درصد سفارش‌ها در سمت خرید و ۲۳ درصد در سمت فروش قرار داشته‌اند.
این نسبت از تمایل بیشتر سفارش‌دهندگان به خرید طلا در سامانه مورد بررسی حکایت دارد؛ هرچند نمی‌توان آن را به تمام بازار طلای ایران تعمیم داد یا از آن، افزایش قطعی قیمت طلا را نتیجه گرفت. ثبت سفارش نیز لزوماً به معنای انجام معامله نیست.
با این حال، غلبه سفارش‌های خرید را می‌توان از زاویه رفتار اقتصادی خانوارها بررسی کرد: چرا در شرایطی که هزینه‌های زندگی افزایش یافته و حفظ قدرت خرید به یکی از دغدغه‌های مهم اقتصادی تبدیل شده، بخشی از مردم همچنان به دنبال خرید طلا هستند؟
تورم و کاهش ارزش پول؛ مردم به طلا پناه می‌برند؟
یکی از مهم‌ترین عوامل روی آوردن مردم به خرید طلا در ایران، نگرانی از کاهش ارزش پول و افت قدرت خرید است. هنگامی که خانوارها نسبت به آینده ارزش پس‌انداز نقدی خود اطمینان کافی ندارند، ممکن است برای حفظ ارزش دارایی به گزینه‌هایی مانند طلا روی بیاورند.
طلا در حافظه اقتصادی جامعه ایران جایگاهی دیرینه دارد. بسیاری از خانواده‌ها آن را نه صرفاً کالایی زینتی، بلکه نوعی ذخیره ارزش می‌دانند؛ دارایی‌ای که در صورت نیاز، امکان فروش آن وجود دارد.
افزایش نااطمینانی اقتصادی و نوسانات نرخ ارز نیز می‌تواند این گرایش را تقویت کند. قیمت طلا در ایران از دو عامل مهم، یعنی قیمت جهانی طلا و نرخ ارز، تأثیر می‌پذیرد. به همین دلیل، تغییرات هر یک از این متغیرها می‌تواند بر جذابیت خرید طلا اثر بگذارد.
البته طلا نیز دارایی بدون ریسک نیست. افت قیمت جهانی، کاهش نرخ ارز یا اصلاح قیمت‌های داخلی ممکن است به کاهش ارزش سرمایه خریداران منجر شود.
وقتی خرید طلای فیزیکی دشوار می‌شود
افزایش قیمت طلا، خرید مصنوعات طلا را برای بخشی از خانوارها دشوارتر کرده است. در خرید زیورآلات، علاوه بر ارزش خود طلا، هزینه‌هایی مانند اجرت ساخت و سود فروشنده نیز ممکن است به مبلغ نهایی اضافه شود.
در چنین شرایطی، برخی خریداران ترجیح می‌دهند به‌جای خرید زیورآلات، به دنبال روش‌هایی برای خرید مقدار کمتری طلای سرمایه‌ای باشند.
پلتفرم‌های آنلاین این امکان را فراهم کرده‌اند که کاربران، بسته به حداقل مبلغ تعیین‌شده در هر سامانه، با سرمایه‌ای کمتر از هزینه خرید یک گرم طلا وارد بازار شوند. در نتیجه، افرادی که توانایی خرید مقادیر بزرگ طلا را ندارند نیز می‌توانند بخشی از پس‌انداز خود را به این دارایی اختصاص دهند.
سهولت خرید؛ مزیتی که بازار آنلاین را جذاب می‌کند
در بازار سنتی، خرید طلا معمولاً مستلزم مراجعه به فروشگاه، بررسی قیمت‌ها و انتخاب محصول است. اما در پلتفرم‌های آنلاین، کاربر می‌تواند از طریق تلفن همراه قیمت را مشاهده کند، سفارش بخرد یا بفروشد و موجودی حساب خود را بررسی کند.
این سهولت دسترسی، به‌ویژه برای کسانی که قصد خریدهای کوچک و تدریجی دارند، اهمیت زیادی دارد. برخی کاربران به‌جای آنکه منتظر جمع شدن مبلغی بزرگ برای خرید طلا بمانند، ترجیح می‌دهند در چند مرحله و متناسب با توان مالی خود خرید کنند.
همچنین امکان مشاهده قیمت و ثبت سفارش در فضای دیجیتال، فرایند تصمیم‌گیری را برای کاربران آسان‌تر می‌کند؛ هرچند شرایط معامله، کارمزدها، حداقل خرید و امکان برداشت یا تحویل طلا در همه پلتفرم‌ها یکسان نیست.
آیا خرید آنلاین طلا به معنای سرمایه‌گذاری مطمئن است؟
افزایش استقبال از این بازار، به معنای نادیده گرفتن ریسک‌های آن نیست. تفاوت مهمی میان خرید طلای فیزیکی از فروشنده و ثبت موجودی طلا در یک پلتفرم وجود دارد: در روش دوم، خریدار علاوه بر نوسان قیمت طلا، به عملکرد و تعهدات سامانه نیز وابسته است.
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره این بازار، خالی‌فروشی است؛ وضعیتی که در آن، طلای فروخته‌شده پشتوانه واقعی و متناسبی در اختیار فروشنده ندارد. همچنین نحوه نگهداری طلا، امکان تحویل فیزیکی، زمان تسویه وجه، امنیت حساب کاربری و اعتبار مجوزها از موضوعاتی هستند که خریدار باید پیش از معامله بررسی کند.
بر اساس دستورالعمل اجرایی خرید و فروش آنلاین طلا و نقره مصوب هیئت وزیران در سال ۱۴۰۴، برای فعالیت این سکوها ضوابطی از جمله تأییدیه‌های لازم برای صدور مجوز، نگهداری طلا در خزانه و رعایت الزامات مربوط به پرداخت و تسویه در نظر گرفته شده است. با این حال، خریدار باید وضعیت مجوز و انطباق عملکرد پلتفرم مشخصی را که قصد استفاده از آن را دارد، جداگانه بررسی کند.
نکته مهم دیگر آن است که طبق همین دستورالعمل، معاملات این سکوها مشمول ضمانت دولت و نظام بانکی نیست. بنابراین، نباید تصور کرد خرید آنلاین طلا به دلیل انجام شدن در یک سامانه دیجیتال، الزاماً از تضمین بانکی برخوردار است.
بازار داغ طلا؛ حاصل ترکیب نیاز اقتصادی و فناوری
رشد استقبال از خرید آنلاین طلا را نمی‌توان صرفاً به تبلیغات پلتفرم‌ها نسبت داد. نگرانی درباره ارزش پول، دشوارتر شدن خرید طلای فیزیکی برای برخی خانوارها، امکان سرمایه‌گذاری با مبالغ اندک و سهولت معامله از طریق تلفن همراه، مجموعه عواملی هستند که به گسترش این بازار کمک کرده‌اند.
با این حال، سهم بالای سفارش‌های خرید در یک پلتفرم، به‌تنهایی نشان‌دهنده رشد قطعی بازار یا افزایش حتمی قیمت نیست. برای ارزیابی دقیق‌تر، باید حجم معاملات نهایی، تعداد کاربران فعال، میزان طلای موجود در خزانه‌ها، امکان تحویل دارایی و روند تغییرات قیمت نیز بررسی شود.
در نهایت، داغ شدن بازار طلای آنلاین را می‌توان نشانه‌ای از تغییر شیوه پس‌انداز و سرمایه‌گذاری بخشی از جامعه دانست؛ تغییری که در آن، دسترسی آسان‌تر به طلا با نگرانی‌های اقتصادی مردم گره خورده است. اما تداوم این بازار بیش از هر چیز به شفافیت، نظارت مؤثر و اطمینان کاربران از وجود طلای واقعی در برابر دارایی ثبت‌شده در حسابشان وابسته خواهد بود.
