به گزارش نقش فردا؛ در این میان، اینستاگرام و یوتیوب دو بستر مهم برای دسترسی به محتوای تصویری هستند؛ اما تفاوت در شیوه استفاده از این دو پلتفرم، این پرسش را مطرح می‌کند که کاربران ایرانی کدام‌یک را بیشتر ترجیح می‌دهند و آیا الگوی مصرف محتوای آن‌ها در حال تغییر است؟
اینستاگرام همچنان جایگاه پررنگی دارد
اینستاگرام در سال‌های اخیر به یکی از بسترهای مهم ارتباطی و تجاری در ایران تبدیل شده است. انتشار استوری، ویدئوهای کوتاه، معرفی محصولات، دنبال‌کردن چهره‌های شناخته‌شده و دسترسی سریع به اخبار، بخشی از دلایل حضور کاربران در این شبکه اجتماعی است.
یکی از منابع قابل استفاده برای بررسی میزان استفاده ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی، پیمایش «نگرش ایرانیان به رسانه‌ها» است که مؤسسه گمان در سال ۱۴۰۲ منتشر کرد. بر اساس نتایج این پیمایش، ۶۴٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان گفته بودند اغلب از اینستاگرام استفاده می‌کنند.
این آمار نشان‌دهنده جایگاه قابل‌توجه اینستاگرام در زمان اجرای پیمایش است؛ بااین‌حال، نمی‌توان آن را به‌عنوان آمار قطعی وضعیت کنونی کاربران ایرانی در سال ۱۴۰۵ در نظر گرفت.
یوتیوب؛ فراتر از ویدئوهای کوتاه
یوتیوب نیز امکان دسترسی به طیف گسترده‌ای از محتوا را فراهم می‌کند؛ از آموزش و مستند گرفته تا برنامه‌های سرگرمی، تحلیل‌های تخصصی، مصاحبه و ویدئوهای بلند.
در همان پیمایش مؤسسه گمان، ۱۷ درصد پاسخ‌دهندگان گفته بودند اغلب از یوتیوب استفاده می‌کنند و ۲۳٫۶ درصد نیز استفاده از این پلتفرم را در گروه «گاهی اوقات» قرار داده بودند.
اگرچه این ارقام از فاصله میان میزان استفاده روزمره گزارش‌شده از دو پلتفرم حکایت دارند، برای بررسی وضعیت امروز به داده‌های جدیدتر و قابل مقایسه نیاز است. همچنین میزان استفاده از یک پلتفرم الزاماً با مدت‌زمان حضور در آن برابر نیست.
تفاوت در سلیقه مخاطبان؛ محتوای کوتاه یا تماشای طولانی؟
یکی از تفاوت‌های مهم این دو پلتفرم، شیوه دسترسی کاربران به محتواست. در اینستاگرام، مخاطب می‌تواند در مدت کوتاهی میان استوری‌ها، پست‌ها و ویدئوهای مختلف جابه‌جا شود. این ویژگی، استفاده سریع و روزمره از محتوا را آسان می‌کند.
در مقابل، یوتیوب علاوه بر ویدئوهای کوتاه، بستر مناسبی برای تماشای برنامه‌های طولانی، آموزش‌های مرحله‌به‌مرحله و مجموعه‌های چندقسمتی است. مخاطب می‌تواند یک موضوع را با جزئیات بیشتری دنبال کند و برای تماشای قسمت‌های بعدی بازگردد.
البته این تفاوت به معنای انتخاب یکی از این دو شیوه توسط همه کاربران نیست. بسیاری از مخاطبان ممکن است در طول روز از هر دو پلتفرم استفاده کنند و بسته به نیاز خود، سراغ محتوای کوتاه یا بلند بروند.
آیا اینستاگرام و یوتیوب رقیب یکدیگرند؟
رقابت میان این دو پلتفرم را نمی‌توان صرفاً به تعداد کاربران محدود کرد. نوع محتوا، مدت‌زمان تماشا، میزان تعامل و هدف کاربران از مراجعه به هر پلتفرم نیز اهمیت دارد.
برای مثال، فردی که به دنبال اطلاع سریع از یک رویداد است ممکن است ابتدا به اینستاگرام مراجعه کند؛ اما برای مشاهده یک گفت‌وگوی کامل، مستند یا آموزش تخصصی، یوتیوب را انتخاب کند.
از سوی دیگر، تولیدکنندگان محتوا نیز می‌توانند از هر دو بستر به‌صورت مکمل استفاده کنند؛ به این ترتیب که محتوای کوتاه را در اینستاگرام منتشر کنند و نسخه کامل‌تر را در یوتیوب در اختیار مخاطبان قرار دهند.
بنابراین، رشد یا محبوبیت یک پلتفرم لزوماً به معنای کاهش استفاده از پلتفرم دیگر نیست. برای اثبات جابه‌جایی مخاطبان، باید تغییرات میزان استفاده از هر دو شبکه در یک بازه زمانی مشخص بررسی شود.
کدام پلتفرم برای کسب‌وکارها مناسب‌تر است؟
انتخاب میان اینستاگرام و یوتیوب برای کسب‌وکارها به نوع فعالیت و هدف تبلیغاتی آن‌ها بستگی دارد. اینستاگرام می‌تواند برای معرفی سریع محصولات، ارتباط روزمره با مشتریان و انتشار محتوای کوتاه مناسب باشد.
یوتیوب نیز برای ارائه توضیحات کامل‌تر، تولید محتوای آموزشی، بررسی محصولات و انتشار ویدئوهای تخصصی ظرفیت دارد. در چنین شرایطی، انتخاب پلتفرم باید بر اساس رفتار مخاطب هدف و نتایج قابل اندازه‌گیری انجام شود، نه صرفاً محبوبیت عمومی یک شبکه اجتماعی.
آیا دوران ویدئوهای کوتاه به پایان می‌رسد؟
شواهد موجود برای چنین نتیجه‌گیری‌ای کافی نیست. ویدئوهای کوتاه همچنان راهی سریع برای دسترسی به محتوا هستند و ویدئوهای بلند نیز برای آموزش، تحلیل و سرگرمی‌های مفصل کاربرد دارند.
آنچه اهمیت دارد، تغییر نیازهای مخاطبان و توانایی تولیدکنندگان در پاسخ‌گویی به این نیازهاست. ممکن است یک کاربر برای اطلاع سریع از اخبار به محتوای کوتاه مراجعه کند، اما برای شناخت عمیق‌تر یک موضوع، ویدئویی طولانی‌تر را ترجیح دهد.
در نهایت، پرسش اصلی این نیست که کدام پلتفرم به‌طور مطلق برنده رقابت است؛ بلکه این است که کاربران ایرانی برای هر نوع محتوا چه بستری را انتخاب می‌کنند و این انتخاب در طول زمان چگونه تغییر می‌کند.
برای پاسخ دقیق‌تر به این پرسش، انتشار پیمایش‌های جدید درباره میزان استفاده، مدت‌زمان تماشا و نوع محتوای مورد علاقه کاربران ایرانی ضروری است. تا آن زمان، نمی‌توان با اطمینان گفت یوتیوب جای اینستاگرام را گرفته یا اینستاگرام همچنان در همه زمینه‌ها پیشتاز است.
