به گزارش نقش فردا، یکی از پرتکرارترین پرسشهای ایرانیان مقیم خارج از کشور طی ماههای اخیر، این بوده که اگر بخواهند از فرصت واردات خودروی شخصی استفاده کنند، دقیقا چه هزینهای باید برای حقوق ورودی بپردازند. اکنون، جدول نهایی و قطعی تعرفهها، بر مبنای نوع پیشرانه و حجم موتور خودرو تدوین و برای اجرا ابلاغ شده است.
چرا خودروهای برقی ارزانتر تمام میشوند؟
نگاهی به ساختار این جدول نشان میدهد که سیاستگذار، به جای یک نرخ ثابت برای همه خودروها، مسیر پلکانی را انتخاب کرده است؛ مسیری که همزمان دو هدف را دنبال میکند. از یک سو، امکان بهرهگیری از منابع ارزی ایرانیان خارج از کشور بدون فشار مستقیم بر ذخایر ارزی بانک مرکزی فراهم میشود و از سوی دیگر، تفاوت معنادار در نرخ تعرفه میان خودروهای پاک و پرمصرف، عملا خریداران را به سمت گزینههای کممصرفتر سوق میدهد.
نتیجه عملی این رویکرد، فاصله ۶۵ درصدی میان کممصرفترین و پرمصرفترین ردههای خودرویی در این جدول است؛ فاصلهای که نشان میدهد اراده سیاستگذار، تشویق ورود خودروهای برقی و هیبریدی به کشور بوده است. البته اگر سیاستگذار میخواست که تشویق ورود خودروهای پاک بهتر صورت بگیرد، باید کمتر از عدد ۱۰۰ درصد تعرفه تعیین میکرد.
جدول کامل حقوق ورودی؛ از برقیها تا بنزینیهای بالای سه لیتر
بر اساس بخشنامه ابلاغشده، نرخ حقوق ورودی برای ردههای مختلف خودرویی به شرح زیر تعیین شده است:
| نوع پیشرانه و حجم موتور | حقوق ورودی |
| تمامبرقی، برقی بردافزا (EREV) و هیبریدی (پلاگین و غیرپلاگین) | ۱۰۰٪ |
| بنزینی تا ۱۵۰۰ سیسی | ۱۱۰٪ |
| بنزینی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سیسی | ۱۲۰٪ |
| بنزینی ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ سیسی | ۱۳۰٪ |
| بنزینی ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سیسی | ۱۴۵٪ |
| بنزینی بالای ۳۰۰۰ سیسی | ۱۶۵٪ |
همانطور که از این جدول پیداست، پایینترین نرخ تعرفه، یعنی ۱۰۰ درصد، بهطور یکسان شامل چهار دسته از خودروهای پاک میشود: خودروهای تمامبرقی، خودروهای برقی بردافزا یا همان EREV، خودروهای هیبریدی پلاگین (PHEV) و خودروهای هیبریدی معمولی. اما برای خودروهای بنزینی، هرچه حجم موتور بالاتر برود، نرخ تعرفه هم به همان نسبت افزایش پیدا میکند؛ روندی که در آن، فاصله میان ردههای ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ سیسی و بالای ۳۰۰۰ سیسی، با جهشی ۲۰ واحد درصدی، بیشترین افزایش پلکانی جدول را رقم میزند.
این تعرفهها شامل چه کسانی میشوند؟
طبق ضوابط اعلامشده، بهرهمندی از این نرخهای تعرفهای، مشروط به رعایت مجموعهای از شرایط است. متقاضی باید تابعیت ایرانی داشته و حداقل ۱۸ سال سن داشته باشد؛ اقامت او در خارج از کشور نیز باید پیش از تاریخ مشخصی (۲۱ خرداد ۱۴۰۴) آغاز شده باشد. همچنین، خودروی موردنظر باید پیش از ۱۲ آذر ۱۴۰۴ خریداری شده و حداکثر پنج سال از سال ساخت آن (یعنی مدل ۲۰۲۱ به بعد) گذشته باشد.
از نظر تعداد، هر فرد واجد شرایط تنها مجاز به واردات یک دستگاه خودرو است و تامین ارز موردنیاز نیز باید بدون انتقال ارز به داخل کشور و از محل ارز در اختیار متقاضی انجام شود. مهلت ثبت سفارش برای استفاده از این طرح تا پایان اسفندماه ۱۴۰۵ تعیین شده است. لازم به ذکر است، واردات خودروهای ساخت آمریکا و همچنین خودروهای با فرمان راست، در چارچوب این طرح ممنوع اعلام شده است.
شرایط واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج
ایرانیان مقیم خارج از کشور برای واردات یک دستگاه خودروی سواری به ایران، حالا مسیر مشخصی پیش روی خود دارند؛ مسیری که بر اساس آخرین دستورالعملهای اجرایی، از احراز هویت و اقامت در سامانه وزارت امور خارجه آغاز میشود و پس از ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت، به بررسی فنی و ترخیص خودرو میرسد. در این طرح، واردات خودروهای نو یا کارکرده با حداکثر پنج سال سن و بدون انتقال ارز امکانپذیر است، اما متقاضی باید مجموعهای از شروط هویتی، اقامتی، مالکیتی و ارزی را رعایت کند.
چه کسانی میتوانند از این طرح استفاده کنند؟
مبنای اجرای این فرآیند، مصوبه هیئت وزیران در چارچوب بند «ر» تبصره یک قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و اصلاحات بعدی آن است. بر اساس این مقررات، هر فرد واجد شرایط تنها میتواند برای واردات یک دستگاه خودروی سواری ثبت سفارش کند.
متقاضی باید تابعیت جمهوری اسلامی ایران داشته و حداقل ۱۸ سال تمام سن داشته باشد. علاوه بر این، داشتن اقامت رسمی و قانونی در کشور محل سکونت ضروری است و این اقامت باید توسط نمایندگیهای دیپلماتیک یا کنسولی وزارت امور خارجه تایید شود.
نکته مهم این است که تاریخ آغاز اقامت نیز اهمیت دارد. مطابق ضوابط فعلی، اقامت قانونی متقاضی باید حداکثر تا ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ آغاز شده باشد؛ بنابراین افرادی که پس از این تاریخ اقامت خود را در کشور دیگری دریافت کردهاند، در این مرحله مشمول طرح نخواهند شد.
از سوی دیگر، سهمیه این طرح قابل انتقال یا واگذاری نیست و امکان تجمیع سهمیه چند نفر برای واردات خودرو نیز وجود ندارد.
شروع کار از سامانه میخک
متقاضی پیش از هر اقدامی در سامانه جامع تجارت، باید وضعیت هویتی و اقامتی خود را در سامانه مدیریت یکپارچه خدمات کنسولی (میخک) ثبت کند.
در این مرحله، مدارکی مانند گذرنامه، اسناد هویتی، مدرک اقامت قانونی و اطلاعات مربوط به سوابق کنسولی در سامانه بارگذاری میشود. سپس نمایندگی مربوطه مدارک را بررسی و وضعیت اقامت فرد را تایید میکند.
در صورت تایید، اطلاعات متقاضی به شکل سیستمی در اختیار سامانه جامع تجارت قرار میگیرد. پس از آن، یک نقش کاربری اختصاصی با عنوان «مجوز موردی ـ واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج کشور» برای فرد فعال میشود و ثبت سفارش خودرو از طریق همین بخش انجام خواهد شد.
چه خودروهایی امکان واردات دارند؟
دامنه خودروهای قابل واردات در این طرح نسبتا گسترده است و هم مدلهای صفرکیلومتر و هم خودروهای کارکرده را شامل میشود. البته خودروهای کارکرده باید حداکثر پنج سال از زمان ساختشان گذشته باشد.
ملاک تعیین سن خودرو، سال ساخت میلادی درجشده در مدارک رسمی آن است؛ بنابراین خودروهایی که بیش از پنج سال عمر داشته باشند، در این طرح قابل ثبت سفارش نیستند.
یک شرط مهم دیگر به مالکیت خودرو مربوط میشود. متقاضی باید ثابت کند خودروی موردنظر تا تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۴ به صورت رسمی به نام او بوده است. این شرط برای جلوگیری از انتقال صوری خودرو و سوءاستفاده از سهمیه واردات در نظر گرفته شده است.
خودرو چه زمانی «مستعمل» محسوب میشود؟
در دستورالعمل اجرایی، برای تشخیص خودروی نو و مستعمل یک معیار مشخص در نظر گرفته شده است. هر خودرویی که بیش از ۹۹ کیلومتر کارکرد داشته باشد، در گروه خودروهای مستعمل قرار میگیرد.
با وجود این، خودروهای کارکرده وارداتی از الزام دریافت شناسنامه گارانتی معاف هستند. دلیل این تصمیم، نبود امکان استفاده از خدمات رسمی گارانتی شرکت سازنده برای بسیاری از خودروهای وارداتی مستعمل عنوان شده است.
البته ثبت مشخصات خودرو در سامانه به معنای صدور مجوز نهایی واردات نیست. پس از ثبت سفارش، پرونده باید توسط دفتر صنایع خودرو وزارت صمت بررسی شود و تاییدیه فنی این مجموعه برای ادامه فرآیند ضروری است.
کدام برندها مجاز به واردات هستند؟
بر اساس فهرست اعلامشده، متقاضیان میتوانند از میان مجموعهای از برندهای مطرح آسیایی و اروپایی خودرو انتخاب کنند. این فهرست شامل برندهای زیر است:
تویوتا، مرسدسبنز، بیامو، لکسوس، آئودی، هوندا، هیوندای، کیا، نیسان، مزدا، میتسوبیشی، فولکسواگن، ولوو، رنو، اشکودا، سوزوکی، بیوایدی، چانگان، جیلی، هاوال، امجی و وویا.
البته انتخاب خودرو تنها به برند محدود نمیشود و مدل انتخابی نیز باید سایر الزامات فنی، سنی و مالکیتی تعیینشده در دستورالعمل را داشته باشد.
چه خودروهایی ممنوع هستند؟
در کنار فهرست برندهای مجاز، مقررات دو محدودیت مشخص را نیز تعیین کرده است.
نخست، تمام خودروهای تولیدشده توسط خودروسازان آمریکایی از این طرح کنار گذاشته شدهاند.
دوم، واردات خودروهای راستفرمان مجاز نیست؛ چرا که این خودروها با مقررات شمارهگذاری و الزامات تردد خودرو در ایران مطابقت ندارند.
«بدون انتقال ارز» دقیقا یعنی چه؟
یکی از مهمترین ویژگیهای این طرح، شیوه تامین ارز است. واردات خودرو در این چارچوب با عنوان «بدون انتقال ارز» انجام میشود؛ بنابراین بانک مرکزی برای خرید خودرو ارز دولتی، نیمایی یا ارز تخصیصی در اختیار متقاضی قرار نمیدهد.
تمام هزینههای خرید خودرو و مخارج مرتبط با واردات باید از منابع ارزی شخص متقاضی در خارج از کشور تامین شود. در عین حال، منشا ارز مورد استفاده همچنان باید مطابق مقررات ارزی کشور قابل احراز باشد.
به بیان ساده، متقاضی باید هزینه خودرو را از منابع شخصی خود پرداخت کند و نمیتواند برای انجام این واردات روی تخصیص ارز رسمی حساب کند.
مراحل واردات خودرو به زبان ساده
فرآیند واردات را میتوان در چهار مرحله اصلی خلاصه کرد:
۱. تایید اقامت:
ثبت اطلاعات در سامانه میخک و ارائه مدارک لازم برای اثبات اقامت قانونی که آغاز آن باید حداکثر تا ۲۱ خرداد ۱۴۰۴ باشد.
۲. فعال شدن مجوز در سامانه جامع تجارت:
پس از تایید وزارت امور خارجه، نقش اختصاصی «مجوز موردی ـ واردات خودروی ایرانیان مقیم خارج کشور» برای متقاضی فعال میشود.
۳. انتخاب و ثبت خودرو:
خودروی موردنظر باید نو یا حداکثر پنج ساله باشد و مالکیت آن نیز تا ۱۲ آذر ۱۴۰۴ به نام متقاضی ثبت شده باشد. سپس مشخصات خودرو در سامانه جامع تجارت وارد میشود.
۴. بررسی فنی و ترخیص:
پرونده توسط دفتر صنایع خودرو وزارت صمت بررسی میشود. پس از تایید فنی، بررسی منشا ارز و انجام سایر تشریفات قانونی، خودرو میتواند مراحل گمرکی و ترخیص را پشت سر بگذارد.
مهلت ثبت سفارش تا چه زمانی است؟
طبق آخرین اصلاحات مقررات اجرایی، مهلت ثبت سفارش خودرو برای ایرانیان مقیم خارج از کشور تا پایان سال ۱۴۰۵ تعیین شده است.
بنابراین متقاضیانی که تمام شرایط لازم را دارند، باید در بازه تعیینشده مراحل احراز هویت، تایید اقامت، انتخاب خودرو و ثبت سفارش را انجام دهند.
در مجموع، این طرح امکان واردات یک خودروی شخصی را برای ایرانیان واجد شرایط مقیم خارج فراهم کرده، اما استفاده از آن به معنای واردات آزاد و بدون محدودیت نیست. تاریخ شروع اقامت، سن خودرو، سابقه مالکیت، برند و فرمان خودرو، منشأ ارز و تأیید فنی وزارت صمت، همگی در پذیرش نهایی پرونده نقش دارند.
