جدال بر سر سه میلیون مشترک
اکنون سطح بودجه سالیانه پلتفرمهای اصلی از چند صد میلیارد تومان تا چند همت در نوسان است و جدال سختی بر سر کنترل بازار نمایش خانگی در جریان است. این جدال پس از آن تشدید شده که واقعیتهای بازار خودش را به صاحبان این کسب و کار نوظهور در ایران تحمیل کرده و مشخص شده سایز بازار شبکه نمایش خانگی قرار نیست بیش از این بزرگ شود. در ابتدا برخی کارشناسان از ده میلیون مشترک در این پلتفرمها سخن میگفتند اما حالا مشخص شده حدود سه میلیون مشترک از این ظرفیت استفاده میکنند و میزان رشد مشترکان نیز بسیار کند. بنابراین پلتفرمهای شبکه نمایش خانگی به جای توسعه بازار، چارهای جز گرفتن سهم بازار از همدیگر ندارند. در بازار جهانی نیز وضعیت مشابهی است و نتفلیکس بزرگترین وی آی دی دنیا 325 میلیون مشترک از جمعیت 8.3 میلیارد دنیا را دارد.
به عبارت ساده تر وی اوی دیها در حال رقابت با هم هستند تا سهم عمده بازار را از آن خود کنند و سرانجام بتوانند دیگر رقبا را مجبور به پذیرش شکست و حذف از بازار کنند و با در اختیار داشتن سهم عمده، حیات شان را برای بلندمدت تضمین کنند، چرا که دست کم در بازار ایران نیاز به جمعیت به مراتب بزرگ تری برای تضمین بقای این پلتفرمها وجود دارد. البته ناگفته پیداست که آمار جمعیتی که محصولات این پلتفرمها را تماشا میکنند، به مراتب بیشتر است اما برای پلتفرمها، دارایی کلیدی مشتریانی هستند که اشتراک ماهیانه میخرند.
سریال ایرانی، هر قسمت حداقل ده میلیارد تومان!
در چنین شرایطی تولیدات در شبکه نمایش خنگی با شتاب ادامه دارد و با همان سرعتی که نرخ ارز و طلا رو به فزونی گذاشته، برآوردهای هزینه تولیدات بصری به ویژه فیلمها و سریالها در مسیر تجدیدنظر قرار گرفته است. از قضا کمترین میزان رشد هزینهها فعلاً متوجه دستمزدهاست و بیشترین هزینه متوجه هزینههای تدارکات است. سه وعده غذا دادن به پنجاه نفر از عوامل تولید یک سریال هر روز متناسب با افزایش قیمتها افزایش مییابد. سرعت رشد هزینه اجاره تجهیزات است که با احتساب رشد ارزش دلاری در نظر گرفته میشود نیز قابل توجه است و اجاره یک ست دوربین آری الکسا 35 که دوربین پرطرفدار این روزهاست، به 60 تا 70 میلیون تومان در روز رسیده است.
نبض بازار در اختیار سریال ایرانی است و روند کاهش و افزایش شمار مشترکان پلتفرمها نسبت مستقیمی با تعداد و کیفیت سریالهای پخش شده از هر پلتفرم دارد. سایر تولیدات شبکه نمایش خانگی در حکم دورچین غذا هستند و مشتری برای سریال میآید. با این افزایش هزینه تولید، کف قیمت تولید هر قسمت سریال قریب ده میلیارد تومان است و البته اغلب تولیدات هزینهای بیش از اینها دارند که با سرعت نیز در حال افزایش است. هنوز دستمزد بازیگرها جهش شدیدی نداشته اما انتظار میرود در آینده نه چندان دور سطح دستمزد شماری از ستارههای سینمای ایران یازده رقمی شود و از ده میلیارد تومان عبور کند.
با این شدت افزایش هزینه تولید سریالها، پلتفرمها یک دو راهی سخت در پیش رو دارند؛ راه نخست، افزایش هزینه اشتراک پلتفرمهاست که با توجه به شرایط اقتصادی میتواند منجر به ریزش مخاطبان شود. مسیر دیگر، کاهش کیفی تولیدات شبکه نمایش خانگی از طریق کاهش تعداد بازیگران مطرح در هر پروژه و همچنین انتخاب داستانهای کم هزینهتر است. مدیران برخی پلتفرمها فعلاً بر راهکار دوم تمرکز کردهاند تا بتوانند از افزایش چشمگیر هزینه اشتراک خودداری کنند و مخاطب بیش از این وسوسه نشود که به جای خرید اشتراک، این محصولات تصویری را از طریق پیام رسانها تهیه و تماشا کند. با این حال مشخص نیست تا چه زمان بتوانند بدون افزایش قابل توجه رقم اشتراک ماهیانه ادامه دهند.
